وقتی احساس میکنم که خدا از بالای کوه پرتم کرده پایین و خورد و خمیرم کرده و هنوز قد راست نکرده و سرپا نشدهام یه بار سنگین گذاشته روی دوشم و بهم گفته "حالا برو ببینم چی کار میکنی؟" اینجور وقتا که خیلی خسته و تنهام، دلم میخواد یکی یهو بیهوا یواشکی در گوشم بگه: "نه خسته عزیزم! خدا قوت".
1. در این مدت تقریبا 2 سالهای که از تغییر رشتهام به جامعهشناسی میگذرد، خیلی از مفاهیم دینی که قبلا برایم معنادار بودند به مرور رنگ باختهاند. مفاهیمی مثل شهادت، جانبازی، امر به معروف و نهی از منکر، دفاع از نوامیس و.... . البته هنوز انقدر عوضی نشدهام که راحت بگذارمشان کنار و انکارشان کنم و بد و بیراه بهشان بگویم. نه، ولی شاید در یک دوره گذار روحیام. فعلا نشستهام و خوب نگاه میکنم و شش دانگ حواسم را جمع کردهام تا به یه نتیجهای برسانم این اوضاع و احوال جدیدم را.
2. وسط این درگیریهای روحی گاهی اخباری به گوشم میخورد که مثل پتک بر سرم فرو میآید و تلنگر که چه عرض کنم، زلزله روحی برایم ایجاد میکند-خیالتان راحت من بیدی نیستم که به این بادها بلرزم و خیلی زود به نتیجه برسم-مثل خبر شهادت یکی از بسیجیهای نوجوان محلهمان یا خبر زخمی شدن روحانی دانشگاه شهید بهشتی به خاطر امر به معروف و نهی از منکر و دفاع از نوامیس. این خونها که ریخته میشود انگار خون تازهای در وجودم جریان مییابد و غیرت دینی مردهام را زنده میکند.
3. شاید اگر دل مثل منی نمرده بود و ساکت ننشسته بود، لازم نبود خونی از چشم یک جان برکف جاری شود. انگار این قاعده زمین است که وقتی دلها میمیرد و غیرتها میخشکد، باید خونی ریخته شود تا زلزلهای ایجاد کند و دلهای کویری را زنده کند. الان خوب میفهمم که چرا اماممان حسین (ع) برای امر به معروف و نهی از منکر خون داد. گاهی فقط خون میتواند اوضاع روحی خراب آدمها را درست کند.
نمیدانم چقدر از این خونها باید ریخته شود تا دل من باز هم به تپش درآید. دعا کنید که چشم فروزش برای بیداری دلم کافی باشد.
نوشتم در پاسخ به پیشنهاد حتی بیشتر...
کوچه تنگه بله، عروس قشنگه بله، دست به زلفاش نزنین مرواریدبنده بله
بادا بادا مبارک بادا، ایشالا مبارک بادا
پنجشنبه عروسی یکی از دوستام دعوت داشتم. عروسی به سبک انقلابی و با دعوت مداح و ذکر صلوات و دعای فرج برگزار شد. اما خالههای عروس که از شیرازیهای باصفای روزگار بودند، بعد از تمام شدن مداحی شروع کردند به نواختن داریه-یا شایدم «دایره» نمیدونم درستش کدومه- و خواندن اشعار محلی و رقص محلی. که چقدر چسبید به این دلم و چقدر حسرت خوردم چرا از این رقصا بلد نیستم L و چقدر خوش خوشانم شد از اینکه دیگه شعرهای بیمفهوم مداح مذکور را نمیشنوم که به تقلید از یه ترانه مدام داد میزد حالا وای وای وای وای وای وای، حالا وای وای وای وای وای وای.
همینطور که داشتم صفا میکردم و دلم قنج میرفت، به رابطه حکومت دینی و عناصر فرهنگی زندگی مردم فکر میکردم؛ اینکه ما در این سی و اندی سال چه مواجههای با این عناصر فرهنگی عمیق و ریشهدار و زیبای خودمان داشتیم؟ آیا سعی کردیم بفهمیمشان و با آن عناصر تعامل داشته باشیم-عناصری که شاید هیچ نشانهای از بیدینی یا لهو و لعب و مطربی در آنها نمیبینیم- و مروجشان باشیم یا سعی کردیم تغییرشان دهیم؟ اگر دومی، که خواستیم به کدام سمت ببریمشان به سمتی که دین و خدا پیغمبر میگویند یا به سمتی که فرهنگ طبقه روحانیون اقتضا میکند؟ روحانیتی که فرهنگی سوای فرهنگ عادی مردم دارد و قطعا خیلی از عناصر فرهنگشان هم ربطی به خدا و پیغمبر و ائمه دین ندارد و برساخت شرایط زندگیشان است؟
شاید بزرگترین اشتباهمان در این چند سال این بوده که فکر کردیم این جمله که «دین از سیاست جدا نیست» یا «سیاست ما عین دیانت ماست» یعنی در حکومت دینی هر تصور و تصویری که طبقه روحانیون دینی از کلیه ارکان زندگی -که شاید ربطی هم به دین ندارد- دارند، باید الگویی برای مردم باشد و باید مردم را به آن واداشت.
در حالیکه اگر حکومت در این چند سال سعی میکرد فرهنگ مردم عادی را بشناسد و با آنها تعامل سازنده داشته باشد-نه اینکه بخواهد حتما آنها را به سمتی که خود میپسندد ببرد و حتما مطابق میل خود قالب بزند- و خود مروج آنها میشد و تبلیغشان میکرد- عناصری که انقدر در پوست و گوشت و خون مردم نفوذ کردهاند که به تلنگری موج ایجاد میکنند و پیش میروند- دیگر الان شاکی نبودیم از عروسیهای مختلط و موسیقیهای لهو و لعبی و رقصهای تهوعآور یا اگر حکومت سعی میکرد به جای قالب کردن نوع حجاب و پوشش مورد پسند خود، از پوششهای بومی استفاده کند و آنها را ضددینی نداند و ترویجشان کند، موفقتر میبود در گسترش فرهنگ حجاب و عفاف.
مکان: مدرسه ابتدایی....، منطقه 8 آموزش و پرورش، کلاس ½
با تخلیه اطلاعاتی محسن داداشم در مورد زندگی خانوادگی بچههای یکی از کلاسهای اول دبستان مدرسهشان اینطور به دستم آمد که تقریبا از هر سه بچه، یکی فرزند طلاقه یا در حال حاضر پدر و مادرشان در متارکه قبل از طلاق به سر میبرند و بچهها به زودی به این جمع افزوده میشوند. یعنی مثلا در یک کلاس 30 نفره، 10 نفر. از این 10 نفر هم تقریبا 4 نفر به دلیل خیانت مادر خانواده، تصمیم به طلاق گرفتهاند. یعنی 40 درصد
1. چرا این خانمها به خودشان اجازه دادند که با داشتن حداقل یه پسر هفت ساله به همسرشان خیانت کنند و زندگی مشترکشان را از هم بپاشند؟ همسرشان بداخلاق وِ خیانت کار و بی توجه و بی محبت بودند؟
2. مگه قبلا مرد بداخلاق نداشتیم؟ مرد خائن بی توجه بی محبت بی....؟ مگه زن سنتی ما با این مرد زندگی نمی کرد و به قول خودش نمی سوخت و نمی ساخت؟ حتی شاید به فکرش هم نمی رسید که می تونه.... ولی چرا نرفت دنبال زندگیش؟ چرا نشست به پای زندگی و بچه اش؟
3. دلم نمیخواد بگم زن سنتی اعتقادش به خدا و قیامت و اینا بیشتر بوده برای همین هم دنبال خیلی چیزا نمی رفته ولی زن مدرن اینجور نیست. اما می توانم بگویم تفسیر زن سنتی و مدرن از دنیا و به تبع از دین با هم فرق کرده. وقتی دنیا را سرشار از رنج و شادی ببینی و وقتی رنج های دنیا را بپذیری و حتی آنها را به تقدیر الهی ربط بدهی، با همین رنج و تقویر الهی می سازی و از خدا هم کمک می گیری که عوضش را در آن دنیا به تو بدهد. اما وقتی دنیا را در دست خودت ببینی و تلاش کنی برای لذت بیشتر بردن از آن و رنج دنیا را به بی عرضگی خودت مربوط کنی و سعی کنی رنج دنیا را به شادی و لذت بدل کنی، آن وقت دیگر تمام تلاشت برای کسب لذت بیشتر خودت خواهد بود و از دین هم تفسیری متناسب ارائه خواهی کرد.
4. از طرفی زن سنتی اگر خیانت میکرد و اگر همه می فهمیدند و طردش می کردند، دستش به کجای دنیا بند بود؟ اما زن امروزی اگر شوهرش طلاقش بده و همه دنیا حتی آن پارتنر جدیدش هم طردش کنند، شاید حتی راحت تر بتونه زندگی کنه. هم دستش تو جیب خودش می ره هم راحت می تونه کار پیدا کنه هم سوادش را داره.
۵. خلاصه که هم نگاهمان به دنیا عوض شده و هم امکانات بیشتری برای تامین یک زندگی دلبخواه در اختیارمان است و نتیجه آن میشود که ...